7 wskazówek jak wybrać najlepszy rower elektryczny? Kompendium wiedzy dla początkujących
Dzisiaj każdy praktycznie słyszał o rowerach elektrycznych. Ale nim dokonasz zakupu to warto, aby był on możliwie najbardziej świadomy. Dzisiaj rynek jest pełen najróżniejszych produktów tego typu, które niejednokrotnie mimo podobnej ceny bardzo odstają od siebie: jakością działania, parametrami, standardami wyposażenia oraz rodzajem zastosowanych podzespołów. W związku z tym przygotowaliśmy dla Ciebie przewodnik, z którego dowiesz się:
- Czym różni się rower z silnikiem w kole od silnika centralnego?
- Czym różnią się między sobą silniki centralne?
- Na co zwracać uwagę wybierając rower elektryczny?
- Ile można przejechać na jednym ładowaniu baterii?
- Co to jest cykl ładowania baterii?
- Jak dbać o baterię?
- Ile czasu ładuje się rower elektryczny?
W całym poniższym wpisie dowiesz się wszystkich niezbędnych informacji, które zdecydowanie ułatwią Ci odpowiedni wybór i podjęcie świadomej decyzji. Całość tekstu oparta jest o wiedzę zdobytą w wyniku testowania rowerów elektrycznych od ponad 10 lat, a nie sparafrazowane akapity z internetowych gotowców przy pomocy sztucznej inteligencji. Zaczynajmy!
Różnice pomiędzy silnikiem centralnym a instalowanym w kole
Najważniejsze informacje:
Silnik zainstalowany w kole jednocześnie zastępuje piastę, czyli miejsce połączenia koła z ramą, które się kręci. Jeśli silnik wspomaga, to znaczy, że koło przednie lub tylnie zaczyna się samoczynnie kręcić do przodu. I teraz spróbuj sobie wyobrazić jak będzie działać to w rowerze, gdy silnik będzie w przednim kole? Osiągniemy efekt najmniej naturalny. Zbliżony do uczucia jakby nas ktoś holował/ciągnął. Jednocześnie przy większym/mocniejszym trybie wspomagania precyzyjne prowadzenie roweru może być trudne – w szczególności gdy na asfalcie/ścieżce rowerowej pojawi się piasek. Koło wtedy może się uśliznąć, albo nawet zacząć obracać w miejscu. W szczególności, że przednie koło jest najmniej dociążonym (przez naszą masę) elementem w rowerze.
Silnik instalowany w kole waży minimum 3kg + waga obręczy, opony i amortyzatora dają jakieś 6kg. W związku z czym poruszanie się takim rowerem, z silnikiem z przodu, po mieście wiązać się będzie nie lada z siłownią podczas podrzucania przedniego koła przed krawężnikami etc. Podobnie z manewrowaniem – nie będzie takie proste dla osoby o słabszych predyspozycjach fizycznych. Z tych właśnie przyczyn wielu producentów rezygnuje z zastosowania takich silników.
Ale są jeszcze silniki w tylnych kołach, które działają znacznie lepiej przez sam fakt jego zlokalizowania. Otóż silnik z tyłu to nie lada odczucie stałego wiatru w plecy. A kto tego nie lubi? Przy okazji warto rozgraniczyć dwa sposoby uruchamiania wspomagania takich silników. W rowerze, który widzisz na zdjęciach, czyli Marinie Fairfaxie E https://www.marinbikes.com/pl/bikes/2024-fairfax-e zastosowano bardziej zaawansowane rozwiązanie, które jest bardziej intuicyjne dla użytkownika, a mianowicie czujnik nacisku w pedałach. Dokładniej w suporcie, do którego są dokręcone korby. Dzięki niemu wspomaganie rozpoczyna się w momencie użycia minimalnej siły podczas obracania korbami i moc wspomagania dawkowana jest proporcjonalnie do energii jaką wkładamy w pedałowanie (by rower nie przyspieszał w nienaturalny sposób).
Drugim – bardziej podstawowym rozwiązaniem jest system wspomagania oparty o obrót kołem. Rozpoznać go można poprzez umiejscowienie małego magnesu na szprychach tylnego koła. I ruch ten odczytywany jest przez sensor umieszczony na tylnych widełkach. Zatem jeśli magnes jest tuż za czujnikiem to wspomaganie rozpoczyna się dopiero po przejechaniu krótkiego odcinka w momencie gdy czujnik spotka się z sensorem. W takim systemie zainstalowany jest również drugi czujnik na korbach, który „odczytuje” ruch korb. Tym samym jeśli przestawiamy np. w garażu, włączony rower z miejsca na miejsce, nie siedząc na nim i przypadkiem poruszymy lekko korbami to możemy mieć do czynienia z „samoczynnym” uruchomieniem wspomagania, co może wiązać się z niekontrolowanym poruszeniem się roweru.
Jakie są plusy silnika w tylnym kole:
- Niższa cena względem silników centralnych
- Rower nadal posiada klasyczny wygląd w okolicach suportu – silnik centralny to charakterystyczne „pudełko”
- Uczucie „wiejącego wiatru w plecy” podczas jazdy. Pierwsze spotkanie z rowerem elektrycznym tego typu zazwyczaj generuje ogromny uśmiech na twarzy
- „Niewprawne oko” nawet nie zorientuje się, że tam z tyłu jest silnik (jeśli bateria jest zintegrowana z ramą jak w rowerze na zdjęciach)
Jakie są minusy silnika w tylnym kole”
- Utrudniony proces wymiany dętki w przypadku awarii, ponieważ do odkręcenia koła potrzebne są dwa klucze 17mm. *PS dlatego wielu producentów stosuje tzw. opony z wkładką utrudniającą przebicie
Oś mocująca koło w ramie nie ma tzw. szybkozamykaczy. Należy również pamiętać, aby odpowiednio założyć koło na rowerze tzn. ustawić odpowiednio podkładki na osi – zwłaszcza tę która zapobiega „obróceniu się” osi do przodu co może skutkować urwaniem się kabla.
Foto: 24_FFE ST_detail-8 - W przypadku odkręcania koła z silnikiem posiadającym czujnik na szprysze trzeba uważać, aby magnes nie zmienił swojego położenia, bo nawet poruszenie go o 1mm może skutkować pojawiającymi się błędami na ekranie i brakiem wspomagania
- Tylne koło jest ciężkie, w związku z czym ciężar roweru nie jest rozłożony równomiernie – nie jest to łatwe dla osoby, która będzie musiała wnosić rower np. na drugie piętro bez windy
Najpopularniejszym producentem na rynku silników elektrycznych do rowerów jest Bafang, który posiada fabryki zlokalizowane na całym świecie – w tym w Polsce na Bielanach Wrocławskich.
Silnik centralny
Silnik centralny to taki, który jest umieszczony w miejscu suportu i do niego są przykręcone korby. W jego przypadku zmienia się sposób wspomagania. Silnik w tylnym kole pcha rower sprawiając, że koło kręci się szybciej niż Twoja moc wkładana w pedałowanie. Natomiast centralne wspomaganie pociąga szybciej, z większą mocą i momentem obrotowym łańcuch, co przekłada się na szybszą jazdę. I tu pojawiają się pierwsze różnice – eksploatacja, czyli silnik centralny szybciej „wyciąga” łańcuch. Im więcej biegów z tyłu np. 12, tym łańcuch jest węższy, a to przekłada się na szybsze zużywanie go przez proces wspomagania elektrycznego.
Zatem jeśli szukasz roweru do podstawowej jazdy po płaskim terenie, bez zamartwiania się o koszty eksploatacji to taki Marin Fairfax E https://www.marinbikes.com/pl/bikes/2024-fairfax-e za 6499zł (lub wersja ST z nisko poprowadzoną górną rurą https://www.marinbikes.com/pl/bikes/2024-fairfax-e-st ) będzie idealny na pokonywanie dystansów po około 30km za jednym razem – ale o dystansach będzie trochę później.
Silnik centralny jednocześnie dostarcza najbardziej naturalne odczucia podczas jazdy – w szczególności na podstawowych trybach wspomagania. To coś w rodzaju uczucia „o rety, ale mi dzisiaj noga dobrze podaje siłę na pedały” – coś na zasadzie pokonywania długiego i minimalnie nachylonego w dół zjazdu. Tak się dzieje przy silnikach typu Shimano E5000 jak ten zastosowany w modelu Sausalito 1 https://www.marinbikes.com/pl/bikes/2023-sausalito-e1-2-2 , który posiada niewielki moment obrotowy 45 niutonometrów (Nm). Jest to wyraźne wspomaganie, ale jednak nie wykonuje ono za nas pracy. By przejechać dystans około 30km realnie „trzeba się nakręcić” i włożyć w to dużo własnej siły – nawet na najwyższym trybie wspomagania. Ponieważ każdy z silników centralnych (stosowanych w rowerach Marin Bikes) działa na zasadzie czujnika nacisku na pedały. Zatem jakiekolwiek wspomaganie odbywa się proporcjonalnie do siły jaką wkładamy w napędzanie roweru. Tu nie ma dróg na skróty, że naciskasz guzik/pociągasz manetkę i jedziesz bez wspomagania. Bywają owszem takie systemy (widywane m.in. u dostawców jedzenia), ale są one zakazane przez Unię Europejską (Norma EN15194) i przepisy te zostały zaimplementowane do Polskiego Kodeksu Ruchu Drogowego.
Więcej o tym jak działają i wyglądają podstawowe rowery elektryczne z silnikiem w tylnym kole vs podstawowy silnik centralny Shimano E5000 dowiesz się z tego filmu
Czym różnią się między sobą silniki centralne?
W ramach normy unijnej EN15494 na rowery elektryczne nałożone zostało jeszcze jedno bardzo istotne obostrzenie: wszystkie legalne silniki muszą mieć wspomaganie ograniczone do mocy 250W oraz prędkość do jakiej jest rozpędzany rower przy pomocy silnika to maksymalnie 25km/h. Częstokroć te silniki posiadają większą moc niż 250W, ale aktywowana jest ona na bardzo krótkie momenty w najmocniejszych trybach np.: do pokonania ultra wymagającego podjazdu. Ps. Nie mówimy tutaj o rowerach typu pedelec, które rozpędzają się do 45km/h, ponieważ one wymagają wcześniejszej rejestracji przed jazdą oraz sprzedawane są z homologacją jako motorower. Tym samym producenci konkurować mogą z sobą innymi czynnikami takimi jak:
- moment obrotowy (wyrażany w niutonometrach Nm) który odpowiada za przyspieszenie. Im większy jest ten parametr tym rower lepiej przyspiesza;
W tym filmie porównaliśmy to dokładniej na przykładzie silników Shimano E5000 oraz EP6
- masa i rozmiar silnika – dzisiaj część producentów stara się uzyskać jak najlżejsze komponenty, by rowery elektryczne stawały się jak lekkie i jednocześnie, aby silnik był „niezauważalny” w rowerze (głównie systemy super light jak np. Fazua czy Bosch SX https://www.bosch-ebike.com/pl/produkty/performance-line-sx ) ;
- ustawienia systemowe np.: ilość opcji personalizacji trybów wspomagania ; opcja połączenia roweru z telefonem i odczytywanie dodatkowych danych
- możliwość podłączenia do silnik dodatkowych urządzeń: przerzutek sterowanych elektronicznie czyniąc pracę analogowych biegów półautomatyczną; zasilania oświetlenia ;
- kulturą pracy silnika, czyli:
– czy silnik jest głośny czy cichy podczas jazdy
– czy silnik „szarpie” podczas zmiany trybów wspomagania
– czy moment obrotowy podczas zmiany przełożeń jest na tyle silny, że może on doprowadzić do urwania łańcucha
– jak dużą moc oferuje silnik na podjazdach, czyli czy na rowerze da się podjechać pod każdą górę
- systemami bezprzewodowej łączności np. manipulator na kierownicy pod lewym kciukiem do wybierania trybów wspomagania w niektórych przypadkach (Bosch https://www.bosch-ebike.com/pl/produkty/system-controller-mini-remote#c328833 ) jest bezprzewodowy
Na co zwracać uwagę wybierając rower elektryczny
Pojemność baterii, to jeden z czynników, który da Ci informacje o potencjalnym zasięgu jaki możesz pokonać na jednym ładowaniu – ile dokładnie i czy da się to określić – o tym przeczytasz dalej. Pojemność baterii wyrażana jest zazwyczaj w watogodzinach [Wh]. Rzadziej ale nadal spotykany przelicznik to amperogodziny Ah. Jak sprawdzić ile watogodzin ma bateria podana w amperogodzinach?
Załóżmy, że mamy baterię 14Ah. Jest ona zawsze wyrażana w napięciu w voltach [V]. W 99% przypadków jest to 36V. Należy te dwie wartości przez siebie pomnożyć i uzyskujemy wartość wyrażoną w watogodzinach, czyli 14Ah x 36V = 504Wh. Wynika to z tego, że ogniwa użyte do budowy baterii mają wyrażoną pojemność w miliamperogodzinach (mAh). Miliamperogodzina jest jedną tysięczną amperogodziny, czyli bateria o pojemności 1000mAh jest równoważna baterii 1Ah. Wyniki mają wyłącznie charakter szacunkowy. Rzeczywiste wyniki będą uzależnione od stanu i wieku baterii, temperatury, tempa rozładowania i innych czynników.
Drugim czynnikiem, na który warto zwracać uwagę jest fakt możliwości wyjmowania baterii z ramy i miejsce jej instalacji. Zacznijmy od wyjmowania baterii z ramy, czyli mowa o tych rowerach, w których nastąpiła pełna integracja podzespołów. Jeśli bateria jest niewyciągalna należy pamiętać, że będzie to ogromne utrudnienie podczas codziennej eksploatacji, ponieważ w miejscu przechowywania roweru powinno być gniazdko ładowania, a to nie jest takie oczywiste np.:
- jeśli planujesz dojeżdżać rowerem elektrycznym do pracy to warto zauważyć, czy jest tam źródło prądu do ładowania. Czasami jest, a wiaty są wykonane z paneli fotowoltaicznych. Nadal jednak należy uważać, by nikt w takim miejscu przypadkiem nie wysunął wtyczki z gniazda i nie przerwał procesu ładowania
- jeśli planujesz przechowywać rower elektryczny w garażu podziemnym to czy istnieje tam możliwość wpięcia gdzieś roweru do ładowania
- jeśli planujesz przelot samolotem z rowerem to zachodzi ogromne prawdopodobieństwo, że rower nie przejdzie kontroli bezpieczeństwa. Z racji, że ogniwa litowo jonowe, z których zbudowane są baterie mogą ulec samozapłonowi podczas zmiany ciśnienia podczas lotu baterie te traktowane są jako niebezpieczne. Więcej o tym opowiedziane zostało w tym odcinku u Dr. Ebike
Umieszczenie baterii to również istotny wpływ na rozmieszczenie masy roweru. Nadal spotkać można system instalacji baterii na bagażniku. Jeśli bateria waży minimum 3.5kg + mamy silnik w tylnym kole – też minimum 3kg to mamy do czynienia z nierównym rozkładem masy. Kiedy to odczujemy najbardziej? Na podjazdach, bo rower będzie nas „ciągnął do tyłu”.
Ile można przejechać na jednym ładowaniu baterii
Jest to bardzo względne i uzależnione od wielu zmiennych czynników. Porównując dwa identyczne typy rowerów o tym samym systemie wspomagania z tym samym rozmiarem baterii można uzyskać kompletnie inne wyniki. Mają na to wpływ m.in:
- Twoja masa + masa bagażu + masa roweru. Im większa jest ta suma tym mniejszy zasięg – logiczne;
- Ukształtowanie terenu po jakim jedziesz: jazda po płaskim na niższych trybach wspomagania = znacznie większy zasięg (nawet 50%) ; jazda w górach w błotnistym terenie na najwyższym trybie wspomagania = krótszy zasięg. Wiele współczesnych rowerów podaje Tobie w trakcie jazdy estymowany zasięg jaki będziesz w stanie przejechać na konkretnym trybie wspomagania;
- To ile siły wkładasz w pedałowanie. Jeśli rower ma Ciebie rozpędzić do limitu 25km/h to zużyje więcej baterii niż w momencie kiedy Ty będziesz go rozpędzać, a wspomaganie będzie Ci towarzyszyć;
- Jazda pod wiatr. Ta „dyscyplina” zawsze jest bardziej wymagająca dla rowerzysty jak i zasięgu baterii;
- Temperatura w jakiej się poruszamy: najbardziej optymalny zakres temperatur dla ogniw baterii to 10-40 stopni Celsjusza. W zakresie temperatur 0-10st bateria posiada wydajność około 80% swojego klasycznego zasięgu. Poniżej zera jest on znacznie mniejszy – uzależniony jest od jakości ogniw, ich wieku i ich producenta.
Zawsze warto zwracać uwagę na zapisy w specyfikacjach producentów jakie zasięgi przewidują od – do dla konkretnej pojemności.
Co to jest cykl ładowania baterii?
Cyklem ładowania baterii określić możemy to ile razy bateria była naładowana do pełna. Czyli jeśli ładowaliśmy baterię od zera do 50% i pojechaliśmy rowerem to mamy wykorzystane pół cyklu ładowania. Średnio można przyjąć, że bateria powinna zachować swoją idealną pracę przez około 500 cykli ładowania. Jeśli zatem przyjmiemy, że na jednym ładowaniu jesteśmy w stanie przejechać około 60km i zrealizujemy to 500 razy to w prostym rozrachunku jeden akumulator w swej idealnej kondycji zapewni nam przebieg 30 000 km. I później zasięg będzie malał. I co wtedy? Wtedy opcje są dwie, albo wymiana na nową baterię lub oddanie baterii do regeneracji do specjalistów np. tutaj https://serwis.motor-land.pl/regeneracja-baterii-li-ion/ .
Jak dbać o baterię?
Może zabrzmieć to dziwnie, ale warto znać podstawowe zasady obchodzenia się z baterią w rowerze elektrycznym. A składa się na to kilka kluczowych czynników:
- Nigdy nie zostawiaj na dłużej rozładowanej do zera baterii. W baterii wbudowany jest BMS (Battery Managment System) odpowiadający za:
– równomierne ładowanie jak i rozładowywanie baterii;
– wysyła do ekranu informacje ile % baterii jeszcze zostało ;
– to on odpowiada za to ile prądu dostarczyć silnikowi, by pracował równomiernie.
BMS potrzebuje stale niewielkiej ilości prądu do podtrzymywania tych działań. Jeśli bateria będzie leżała rozładowana zbyt długo to może zahibernować i wybudzenie jej będzie konieczne w specjalistycznym zakładzie regeneracji baterii; - Nigdy nie zostawiaj baterii na zimę w nieogrzewanym pomieszczeniu. Wychłodzone ogniwa puchną i część ogniw może nie działać prawidłowo i zasięg roweru może drastycznie spaść. Najlepiej po ostatniej jeździe w sezonie naładować baterię i jeśli to możliwe wyjąć ją z roweru i przechowywać w temperaturze pokojowej;
- Nie przechowuj roweru elektrycznego z baterią w środku w nadmiernej ekspozycji na słońce na balkonie ponieważ może dojść do samozapłonu, a w skrajnych przypadkach do wybuchu ;
- Nigdy nie kładź ładowarki w trakcie ładowania na elementach łatwopalnych ponieważ bardzo się ona nagrzewa i może dojść do pożaru. Ładuj baterię najlepiej w zasięgu swojego wzroku i po naładowaniu odłączaj ładowarkę z gniazdka.
Ile czasu ładuje się rower elektryczny?
Czas ładowania uzależniony jest od pojemności baterii i ilości amperów jakimi dysponuje ładowarka. Im większa bateria tym ten proces będzie dłuższy. Jednocześnie zauważyć można, że ładowanie od 0 do 80% przechodzi znacznie szybciej niż od 80 do 100%. Dlaczego? Można to porównać do zapełniania wielopoziomowego parkingu samochodami przy centrum handlowym. Ostatnie 20% miejsc parkingowych zajmowane jest najdłużej. Czy warto za wszelką cenę korzystać z ładowarek oferujących szybsze ładowanie? Tu są kwestie sporne. Są tacy którzy twierdzą, że szybkie ładowanie niczemu nie przeszkadza. Jest to wydajniejsze, a czas to pieniądz. Jednak szybsze ładowanie sprawia, że temperatura ładowarki jak i baterii jest większa – realnie ciężko długo utrzymać dłoń na takiej rozgrzanej ładowarce. A jak już napisałem wcześniej – wysoka temperatura nie jest czynnikiem sprzyjającym długowieczności baterii. Zatem jeśli nie musisz to nie wybieraj ładowarek tzw. fast charger. Czasami lepiej jest dokupić drugą baterię i mieć ją w plecaku.
Mam nadzieję, że ten wpis rozwiał Twoje wątpliwości odnośnie rowerów elektrycznych. Teraz czas na Ciebie, by odkryć potencjał jaki dżemie w naszych rowerach www.marinbikes.com . Znajdziesz u nas rowery na każdą kieszeń: miejskie zaczynające się od kwoty 6499zł https://www.marinbikes.com/pl/bikes/use/urban-electric oraz wiele rozmaitych rowerów górskich z pełnym zawieszeniem https://www.marinbikes.com/pl/bikes/use/urban-electric Jeśli chcesz taki rower przetestować odwiedź któregoś z naszych dealerów, których znajdziesz w całej Polsce pod tym linkiem https://www.marinbikes.com/pl/find-a-dealer lub podczas licznych eventów testowych, w których bierzemy udział – o nich dowiesz się z naszego Facebooka https://www.facebook.com/MarinBikesPolska
